Olej sezamowy zaliczany jest do jednego z najstarszych wytwarzanych przez człowieka olejów. Do dziś znajduje on szerokie zastosowanie zarówno w kuchni, jak i kosmetyce, a bogactwo składników odżywczych sprawia, że warto po niego sięgać na co dzień. Jak można własnoręcznie zrobić olej z sezamu? Warto go wytworzyć czy lepiej kupić gotowy?
Charakterystyka oleju z sezamu
Mało kto zdaje sobie sprawę z tego, że olej z sezamu wytwarzany jest przez człowieka już od wieków. Był chętnie wykorzystywany przede wszystkim w kuchni, ale jego największą zaletę stanowi skład, który cechuje się znacznym bogactwem kwasów tłuszczowych oraz wielu witamin i minerałów. Zawiera przede wszystkim kwasy omega-6 i omega-9, które wpływają korzystnie na układ sercowo-naczyniowy. W składzie znajdziemy również witaminy z grupy B, witaminę E działającą antyoksydacyjnie oraz mikroelementy takie jak wapń, magnez, cynk i żelazo. Jest świetnym dodatkiem do wielu potraw, a także stanowi istotny składnik w profilaktyce zdrowia, wspierając odporność organizmu i regenerację komórek.
Kupić czy zrobić samodzielnie?
W czasach, gdy coraz większy nacisk kładzie się na naturalność i wytwory własnych rąk, samodzielne wytworzenie oleju z sezamu nie jest niczym nadzwyczajnym. Co więcej, możliwe jest zrobienie tego we własnym domu, wykorzystując do tego celu powszechnie dostępne przepisy, znane od wieków. Proces ten pozwala zachować pełną kontrolę nad jakością surowca i sposobem przygotowania, co eliminuje ryzyko stosowania dodatków czy konserwantów.
Olej z sezamu możesz też kupić gotowy, jako że dostępny jest w wielu sklepach. W przypadku produktów marketowych można mieć pewne wątpliwości względem jakości, jednak coraz więcej pojawia się sklepów ze zdrową i naturalną żywnością, gdzie udostępniane są jedynie sprawdzone towary. Gotowy olej sezamowy dostępny jest w dwóch podstawowych wariantach: jasny (z surowych nasion) i ciemny (z prażonych nasion), przy czym ten drugi ma intensywniejszy aromat i smak, idealny do potraw azjatyckich.
Przepis na domowy olej sezamowy
Jak zrobić w takim wypadku własny olej z sezamu, gdy nie chcemy go kupować? Przepisów na to można znaleźć kilka i są one powszechnie znane już od wieków. Można powiedzieć, że to tradycyjne ludowe receptury, z których możesz skorzystać nawet dziś.
Metoda pierwsza – tłoczenie na zimno
Pierwszy przepis będzie dość czasochłonny i polega on przede wszystkim na „wyciskaniu” oleju z sezamu. Należy kupić nasiona sezamu i na samym początku lekko je podgrzać na suchej patelni ciągle mieszając. Temperatura nie powinna przekraczać 60 stopni Celsjusza, aby zachować wszystkie wartości odżywcze. Gdy będą już ciepłe, należy je ściągnąć i wstawić do blendera, gdzie zostaną zmielone na gładką pastę. Ewentualnie można mielenie wykonać innymi sposobami, na przykład w młynku do kawy czy moździerzu, choć wymaga to więcej wysiłku.
Na sam koniec zmielone ziarna owinięte gazą należy przeciskać przez prasę czosnkową lub wykorzystać specjalną prasę do oleju, jeśli ją posiadasz. Ten proces potrwa długo, jako że wykonuje się go małymi partiami. Z około 200 gramów sezamu uzyskamy średnio 50-70 mililitrów oleju, co pokazuje jak pracochłonna jest ta metoda. Olej uzyskany w ten sposób jest najwyższej jakości i zawiera pełen zakres składników odżywczych.
Metoda druga – olej z prażonych nasion
Drugi znany przepis na olej sezamowy jest bardzo podobny do pierwszego jednak zamiast tylko lekko podgrzewać nasiona – smaży się je tak, by się nie spaliły, do momentu aż zaczną delikatnie pachnieć i nabiorą złocistego koloru. Następnie wykonuje się czynność jak wyżej, czyli kruszy się w blenderze na drobną masę, a potem znów wrzuca na patelnię i dodaje do tego odrobinę oleju roślinnego (najlepiej neutralnego, takiego jak olej słonecznikowy), by przykrył on nasiona.
Przez następne kilka minut (5-7 minut) ogrzewa się mieszaninę na małym ogniu, ciągle mieszając, a potem przelewa ją do słoika szklanego i zostawia na jeden dzień w ciemnym, chłodnym miejscu. Następnego dnia wystarczy przefiltrować olej przez gazę lub drobne sitko, zanim się będzie go używać. Nie jest to czysty olej sezamowy, ale mieszanka z wysoką ilością sezamu, która jednak doskonale nadaje się do przyprawiania sałatek, zup i dań orientalnych.
Przechowywanie domowego oleju
Niezależnie od wybranej metody, gotowy olej należy przechowywać w ciemnym, szklanym naczyniu w lodówce. Domowy olej sezamowy zachowuje świeżość przez około 2-3 tygodnie, dlatego warto przygotowywać go w mniejszych porcjach. Jeżeli nie chcemy jednak bawić się w domowe wyroby, na przykład nie mamy do tego cierpliwości, jak zostało wspomniane, olej z sezamu z powodzeniem można także kupić w sklepach ze zdrową żywnością lub aptekach zielarskich.