Aby zadbać o jakość powietrza w domu, trzeba zapewnić możliwość jego sprawnej wymiany. W tym celu stosuje się różne systemy wentylacyjne, które spotkasz nawet w starym budownictwie. Tylko nie wszystkie z nich są efektywne. Dlatego podpowiadamy, jaki system wentylacyjny wybrać do domu.
Skutki nieprawidłowej wymiany powietrza
Dlaczego odpowiednia wentylacja jest konieczna? Ponieważ niedostateczna wymiana powietrza w domu będzie skutkować niekorzystnymi objawami. Część z nich zauważysz sam – to między innymi unosząca się woń stęchlizny, skraplanie pary wodnej na szybach, a także długo schnące pranie. W blokach oraz budynkach wielorodzinnych, w których wentylacja nie działa sprawnie, roznosi się dym z papierosów, a opary z gotowania są mocno wyczuwalne.
Skutkiem złej wentylacji mogą być także grzyby i pleśń na ścianie oraz ciąg wsteczny, czyli nadmuch zimnego powietrza przez kratki wentylacyjne. Nie dość, że wiele tych objawów jest uciążliwych dla mieszkańców, wpływają one ponadto na niszczenie struktury budynku – wilgoć osłabia tynki, penetruje elewację i obniża izolacyjność termiczną ścian.
Jak w takim razie wybrać odpowiednie rozwiązanie? Systemy wentylacyjne ma w ofercie znany ich producent, firma Schiedel, która podpowie, jak dobrać optymalny produkt do twojego zapotrzebowania. A teraz sprawdź, co masz do wyboru.
Wentylacja grawitacyjna
Najbardziej podstawowa jest wentylacja grawitacyjna, zwana również naturalną, która uzależniona jest od temperatury powietrza na zewnątrz oraz w środku budynku, a także od siły wiatru. Ten rodzaj wentylacji nie jest zasilany żadnym urządzeniem, co potencjalnie może być zaletą, ponieważ nie dochodzi do awarii, nic się nie psuje.
Zasada działania wentylacji naturalnej
System ten wykorzystuje różnice temperatury powietrza na zewnątrz i wewnątrz, w wyniku czego wytwarza się ciąg w kanałach wentylacyjnych. Powietrze cieplejsze, będące lżejsze, unosi się ku górze i ucieka przez kanały wyprowadzone ponad dachem. Jednocześnie, przez okna i drzwi, napływa świeże, chłodniejsze powietrze z zewnątrz. Ma to jednak więcej wad niż korzyści. Ten rodzaj wentylacji latem jest prawie całkowicie nieskuteczny, zwykle tylko wiatr zapewnia wymianę powietrza. Natomiast zimą dochodzi do zbędnego wychłodzenia pomieszczeń, a co za tym idzie, wzrastają rachunki za ogrzewanie.
Ograniczenia systemu grawitacyjnego
Dodatkowym problemem wentylacji grawitacyjnej jest brak kontroli nad natężeniem przepływu. W dni wietrzne lub przy dużej różnicy temperatur wewnątrz i na zewnątrz kanały wentylacyjne działają nadmiernie intensywnie, wychładzając pomieszczenia. W okresie letnim, gdy różnica temperatur jest niewielka, ciąg w kanałach słabnie lub ustaje zupełnie, co prowadzi do stagnacji wilgoci i zapachu w łazienkach i kuchniach. Dlatego obecnie, w nowoczesnym budownictwie, nie stosuje się już wyłącznie systemu grawitacyjnego.
Wentylacja mechaniczna
Alternatywą dla wentylacji grawitacyjnej jest mechaniczna wymiana powietrza, która zostaje wymuszona przez działanie odpowiednich urządzeń – wentylatorów. Zapewniają one stały przepływ powietrza w określonej ilości, który dostosowany jest do wielkości oraz przeznaczenia pomieszczenia.
Wentylacja mechaniczna wyciągowa
Najprostszym wariantem wentylacji mechanicznej jest system wyciągowy, w którym wentylatory wyciągają zużyte powietrze z pomieszczeń sanitarnych i kuchni. Świeże powietrze napływa przez nawiewniki okienne lub ścienne. Dzięki temu można precyzyjnie kontrolować ilość usuwanego powietrza, niezależnie od warunków atmosferycznych. Aby wentylatory mogły spełniać swoje zadanie, muszą być nieustannie podłączone do źródła energii, a więc tym samym zwiększają rachunki za prąd.
Wentylacja mechaniczna nawiewno-wyciągowa
Bardziej zaawansowanym rozwiązaniem jest system nawiewno-wyciągowy, w którym zarówno doprowadzenie świeżego powietrza jak i usuwanie zużytego odbywa się za pomocą wentylatorów. Pozwala to na całkowitą niezależność od warunków zewnętrznych i precyzyjne sterowanie wymianą powietrza w każdym pomieszczeniu. System ten wymaga jednak bardziej rozbudowanej instalacji z kanałami nawiewowymi i wyciągowymi, co wiąże się z wyższymi kosztami montażu.
Wentylacja hybrydowa – kompromis między grawitacją a mechaniką
Można jednak postawić na wentylację hybrydową, która wykorzystuje oba omówione w tym artykule rozwiązania. Gdy różnica temperatur na zewnątrz i wewnątrz budynku jest optymalna, działa wentylacja grawitacyjna. W sytuacji, gdy wymiana powietrza jest niewystarczająca, urządzenie w sposób mechaniczny ją wymusza. Zapotrzebowanie na energię wentylacji hybrydowej jest nieduże, a samo urządzenie – ciche. Dzięki czujnikom temperatury i wilgotności system automatycznie uruchamia wspomaganie mechaniczne tylko wtedy, gdy jest to rzeczywiście potrzebne, co ogranicza zużycie prądu w porównaniu z ciągłą pracą wentylatorów.
Rekuperacja – wymiana powietrza z odzyskiem ciepła
Na koniec warto wspomnieć o jeszcze jednym systemie wentylacji mechanicznej, czyli o rekuperacji. To wymiana powietrza z odzyskiem ciepła. Co to oznacza? W skrócie, ciepło z usuwanego powietrza służy do ogrzania świeżego. Proces ten odbywa się w wymienniku ciepła, nazywanym rekuperatorem, w którym strumienie powietrza – wyciąganego i nawiewanego – przepływają w oddzielnych kanałach, wymieniając energię bez bezpośredniego kontaktu.
Zasada działania rekuperacji
Zimą ciepłe powietrze usuwane z domu oddaje swoje ciepło świeżemu powietrzu napływającemu z zewnątrz. Latem, w domach klimatyzowanych, proces działa w odwrotną stronę – chłodne powietrze wewnętrzne obniża temperaturę gorącego powietrza napływającego. Sprawność wymiennika ciepła w dobrych systemach rekuperacyjnych osiąga nawet 90–95%, co oznacza, że niemal całe ciepło zostaje odzyskane.
Koszty i oszczędności rekuperacji
To najdroższa z omawianych technologii – koszt zakupu i montażu centralnej jednostki rekuperacyjnej wraz z siecią kanałów wynosi od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych, w zależności od wielkości budynku i standardu urządzenia. Aczkolwiek generuje sporo oszczędności, dlatego stosowana jest między innymi w domach pasywnych. Roczne oszczędności na ogrzewaniu w dobrze zaprojektowanym systemie mogą sięgać kilku tysięcy złotych, co przy obecnych cenach energii oznacza zwrot inwestycji w ciągu 8–12 lat. Dodatkowym atutem rekuperacji jest możliwość filtracji napływającego powietrza, co eliminuje pyłki, smog i alergeny, poprawiając jakość powietrza w domu – szczególnie ważne dla alergików i astmatyków.
Wymagania techniczne i eksploatacja
Rekuperacja wymaga regularnej konserwacji – wymiana filtrów co 3–6 miesięcy oraz okresowe czyszczenie kanałów i wymiennika. Urządzenie centralne generuje pewien poziom hałasu, dlatego najlepiej umieszczać je w pomieszczeniach technicznych, takich jak kotłownia, garaż lub strych. System rekuperacyjny należy zaplanować już na etapie projektowania domu, ponieważ instalacja kanałów w budynku istniejącym jest trudna i kosztowna.