Czasem w rodzinie dzieje się bardzo źle i dochodzi do przemocy. Co mogą zrobić ofiary? Przede wszystkim nie bać się i podjąć zdecydowane kroki. Oczywiście głównie po to, by zapewnić sobie bezpieczeństwo, ale też, żeby wszystko było zgodne z literą prawa. Gdzie szukać pomocy, gdy w rodzinie dochodzi do przemocy?
- Definicja i pomoc prawna
- Gdzie szukać pomocy prawnej, gdy jest się ofiarą przemocy?
- Formy przemocy i sposoby interwencji
Definicja i pomoc prawna
Przemoc domowa występuje znacznie częściej, niż wskazują oficjalne statystyki. Problem tkwi w tym, że wiele ofiar nie zgłasza incydentów z powodu wstydu, strachu przed odwetem lub niewiedzy o przysługujących im prawach. Ponieważ przemoc może przyjmować formy fizyczne, psychiczne, ekonomiczne czy seksualne, zakres potrzebnej pomocy bywa różny — od wsparcia doraźnego po kompleksową pomoc prawno-psychologiczną.
Warto zapoznać się z przysługującymi prawami, by wiedzieć, nie tylko jak zapewnić sobie bezpieczeństwo, ale też znaleźć właściwe rozwiązania prawne, gdy jest taka konieczność. Trudno samodzielnie napisać odpowiednie pismo do sądu, urzędu lub innej tego typu instytucji, dlatego pomoc prawną dla rodzin świadczy kancelariakrs.pl i prawnicy zrzeszeni w innych kancelariach. Czasami nie warto działać na własną rękę. Lepiej udać się do specjalisty przynajmniej po poradę.
Doświadczony prawnik pomoże nie tylko w sporządzeniu dokumentów procesowych, ale również doradzi, jakie kroki podjąć, aby maksymalnie zabezpieczyć interesy ofiary — w tym wnioskowanie o zakaz zbliżania się sprawcy, alimenty tymczasowe czy podział majątku wspólnego. Profesjonalna pomoc prawna zwiększa szanse na skuteczne zakończenie sprawy i odzyskanie kontroli nad własnym życiem.
Gdzie szukać pomocy prawnej, gdy jest się ofiarą przemocy?
Warto wiedzieć, że nie tylko prawnicy działający w ramach własnych kancelarii, są w stanie udzielać pomocy prawnej. Zajmują się tym również mecenasi zrzeszeni w różnego typu organizacjach.
Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”
Najpopularniejszym przykładem są Prawnicy Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia„. Pełnią dyżury prawne w ramach Poradni Telefonicznej „Niebieskiej Linii”, która przeznaczona jest dla wszystkich osób pokrzywdzonych przestępstwem, w tym oczywiście dla osób doświadczających przemocy w rodzinie i jej świadków. Liczyć można również na konsultacje indywidualne osobiste, listowne i poprzez e-mail.
Infolinia działa pod numerem telefonu 800 120 002 i jest dostępna przez całą dobę, siedem dni w tygodniu. Rozmowy są bezpłatne i anonimowe, co usuwa barierę strachu przed ujawnieniem tożsamości. Oprócz porad prawnych można uzyskać wsparcie psychologiczne oraz informacje o dostępnych formach pomocy w swoim regionie.
Fundacja Centrum Praw Kobiet i inne organizacje wspierające
Pomocy prawnej udzielić może również Fundacja Centrum Praw Kobiet. Warto zwrócić się o wsparcie do Ośrodka Interwencji Kryzysowej, a także do specjalistycznych ośrodków wsparcia i innych podmiotów, które pomagają ofiarom przestępstw w ramach Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Fundacja prowadzi bezpłatne poradnictwo prawne dla kobiet doświadczających przemocy, udziela wsparcia w przygotowaniu pozwów rozwodowych, wniosków o alimenty oraz wniosków o zabezpieczenie. Dodatkowo organizacja oferuje pomoc w postaci grup wsparcia oraz terapii indywidualnej, co pozwala na kompleksowe podejście do problemu.
Organy państwowe i lokalne punkty wsparcia
Bezpłatną pomoc prawną można uzyskać także w ramach systemu nieodpłatnej pomocy prawnej prowadzonego przez samorządy powiatowe. W każdym powiecie funkcjonują punkty, w których dyżurują prawnicy finansowani ze środków publicznych. Wystarczy umówić się na wizytę — nie jest wymagane spełnianie kryterium dochodowego w przypadku ofiar przemocy domowej.
Warto również skorzystać z pomocy gminnych i miejskich ośrodków pomocy społecznej, które dysponują informacjami o lokalnych programach wsparcia, schroniskach oraz placówkach interwencyjnych. Pracownicy socjalni mogą pomóc w wypełnieniu dokumentów, skierowaniu do specjalistów i uzyskaniu świadczeń przysługujących ofiarom przemocy.
Formy przemocy i sposoby interwencji
Z przemocą domową mamy do czynienia wówczas, gdy dochodzi do sytuacji, w której osoba wspólnie zamieszkująca gospodarstwo domowe, a więc najczęściej członek rodziny, używa gróźb, szantażu, przewagi fizycznej lub ekonomicznej, by skrzywdzić kogoś fizycznie lub psychicznie. To warto wiedzieć. Wcale nie musi dojść do przemocy fizycznej.
Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
Co istotne, w 2005 roku w Polsce uchwalono Ustawę o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. W niej została dokładnie zdefiniowana przemoc. Można o niej mówić w sytuacji, gdy jest to jednorazowe lub powtarzające się działanie. Oczywiście najczęściej naruszające prawa lub dobra osobiste członków rodziny, a w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia.
Ustawa nakłada na służby publiczne — w tym policję, oświatę, służbę zdrowia oraz pomoc społeczną — obowiązek współdziałania w ramach procedury „Niebieskiej Karty”. Pozwala to na systematyczne monitorowanie sytuacji w rodzinie dotkniętej przemocą oraz szybką interwencję w przypadku eskalacji zagrożenia. Procedura ta jest uruchamiana z urzędu, nie wymaga zgody ofiary, co chroni osoby będące pod silną presją sprawcy.
Reakcja w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia
Niezależnie od tego, czy jest to przemoc fizyczna, czy przemoc psychiczna, warto zwrócić się o pomoc. Gdy jest bardzo źle, kluczowy jest czas — powinno się zgłosić sprawę na policję. W sytuacji, gdy w wyniku przemocy odniesie się obrażenia, wówczas warto uzyskać zaświadczenie lekarskie o przyczynach i rodzaju obrażeń.
Dokumentacja medyczna stanowi istotny dowód w postępowaniu sądowym i może przesądzić o szybkim wydaniu nakazu tymczasowego zakazu zbliżania się sprawcy do ofiary. Warto pamiętać, że każdy lekarz ma obowiązek wystawić zaświadczenie na wniosek pacjenta — nie można odmówić dokumentowania obrażeń.
Schronienie i wsparcie psychospołeczne
W przypadku konieczności ucieczki przed sprawcą przemocy można znaleźć schronienie w specjalnych ośrodkach. Na miejscu można liczyć również na pomoc psychologiczną, prawną i socjalną. W ośrodku można zostać do trzech miesięcy.
Pobyt w ośrodku jest bezpłatny i nie wymaga skomplikowanych formalności — wystarczy zgłosić się osobiście lub za pośrednictwem policji, ośrodka pomocy społecznej czy organizacji pozarządowej. Placówki te zapewniają bezpieczne warunki pobytu, wyżywienie, opiekę nad dziećmi oraz wsparcie w rozpoczęciu nowego, niezależnego życia.
Profilaktyka i długoterminowa pomoc
W przypadku przemocy psychicznej w rodzinie najważniejsze jest, by jak najszybciej ją zatrzymać. Warto od razu prosić o pomoc, by nie stało się większe nieszczęście. Często ofiary bagatelizują pierwsze sygnały — izolację od bliskich, kontrolę finansów, werbalne poniżanie — licząc, że sytuacja sama się poprawi. Tymczasem statystyki pokazują, że przemoc ma tendencję do eskalacji, dlatego wczesna interwencja ratuje życie i zdrowie.
Pamiętaj również, że pomoc jest dostępna nie tylko dla ofiar bezpośrednich, ale także dla dzieci będących świadkami przemocy. Trauma wyniesiona z dzieciństwa wymaga terapii i wsparcia specjalistycznego, które można uzyskać w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, placówkach oświatowych oraz organizacjach zajmujących się pomocą rodzinom w kryzysie.