Zaleca się wykonywanie cytologii już u bardzo młodych kobiet. Dlaczego to badanie jest tak ważne i jakie korzyści płyną z regularnego kontrolowania stanu wymazu z macicy? Z naszego artykułu dowiesz się, ile czeka się na wyniki cytologii i dlaczego warto pamiętać o regularnym poddawaniu się temu badaniu.
- Na czym polega badanie cytologiczne?
- Kiedy należy wykonać cytologię?
- Jak długo czeka się na wynik cytologii?
- Jak odczytać wyniki cytologii?
Na czym polega badanie cytologiczne
Cytologia jest badaniem przesiewowym, które wykonuje się w gabinecie ginekologicznym pod kątem profilaktyki raka szyjki macicy i wykrycia zakażenia wirusem HPV (wirusa brodawczaka ludzkiego, który odpowiada za rozwój nowotworów w obrębie dróg rodnych). Pozwala ono wykryć nawet wczesne stadium raka i szybko zastosować odpowiednie leczenie. Badanie cytologiczne polega na wprowadzeniu przez lekarza do pochwy pacjentki wziernika zakończonego specjalną szczoteczką i pobraniu fragmentu nabłonka macicy. Następnie próbka zostaje skierowana do laboratorium, gdzie dokonuje się oceny pobranego wymazu.
Procedura trwa zaledwie kilka minut i nie wymaga żadnego specjalnego przygotowania poza higieną intymną w dniu badania. Warto jedynie pamiętać o powstrzymaniu się od stosunków seksualnych na 24-48 godzin przed wizytą, aby nie zmienić obrazu mikroskopowego pobranej próbki. Pobieranie wymazu odbywa się na fotelu ginekologicznym i choć może być lekko dyskomfortowe, zazwyczaj nie powoduje bólu.
Kiedy należy wykonać cytologię
Zaleca się wykonywanie pierwszej cytologii już po 25. roku życia lub najpóźniej 3 lata po rozpoczęciu współżycia. Warto regularnie poddawać się temu badaniu nie rzadziej niż co 3 lata. Należy pamiętać, że nie ma górnej granicy wieku jego wykonywania — wymaz może zostać pobrany zarówno od dziewicy, jak i kobiety w trakcie menopauzy. Jedynym przeciwwskazaniem do tego badania stanowi miesiączka. W takim przypadku należy po prostu przełożyć cytologię na późniejszy termin.
Dlaczego warto zadbać o regularne poddawanie się temu badaniu? Coraz więcej młodych kobiet choruje na nowotwory macicy i jajników. Wykonywanie cytologii często pozwala wykryć komórki rakowe we wczesnym stadium rozwoju, co zapobiega rozwojowi nawet 80% nowotworów zlokalizowanych w obrębie kobiecych narządów rodnych. Dodatkowo badanie przesiewowe umożliwia wczesne rozpoznanie zmian przednowotworowych, które można w porę leczyć zanim przekształcą się w inwazyjnego raka.
Sytuacje wymagające częstszych kontroli
Niektóre kobiety powinny wykonywać cytologię częściej niż co trzy lata. Dotyczy to zwłaszcza pacjentek z dodatnim wywiadem zakażenia HPV, po wcześniejszych nieprawidłowych wynikach badań, stosujących długotrwałą antykoncepcję hormonalną, palących papierosy oraz z obciążeniami genetycznymi w rodzinie. W tych przypadkach lekarz ginekolog może zalecić kontrole nawet co 12 miesięcy, aby możliwie najszybciej zareagować na ewentualne zmiany w strukturze komórek nabłonka.
Jak długo czeka się na wynik cytologii
Wiele kobiet zastanawia się, ile czeka się na wyniki cytologii, skoro samo badanie trwa zaledwie kilka minut. Niestety nie ma możliwości uzyskania wyniku w tym samym dniu. Zwykle jest on gotowy w ciągu 3-4 dni roboczych od momentu dostarczenia preparatu do laboratorium, jednak realny czas oczekiwania na wyniki cytologii może wynosić od 2 do 4 tygodni. Jest to uzależnione od laboratorium, któremu zlecono przeprowadzenie analizy i tego, czy próbka została przebadana na miejscu, czy też wysłana do innej placówki współpracującej z ośrodkiem medycznym.
Na czas oczekiwania wpływa również obciążenie pracą danego laboratorium oraz dostępność specjalistów cytologów w danym okresie. W laboratoriach publicznych wyniki mogą być wydawane nieco dłużej niż w prywatnych, gdzie proces diagnostyczny często przebiega sprawniej. Warto również wiedzieć, że jeśli wynik wymaga dodatkowych analiz lub konsultacji ze specjalistą, czas oczekiwania może się wydłużyć nawet do 5-6 tygodni.
Sposoby otrzymania wyniku
Obecnie większość placówek medycznych oferuje kilka form odbioru wyniku cytologii. Pacjentka może odebrać wydrukowany dokument osobiście w przychodni, otrzymać go pocztą tradycyjną na wskazany adres lub pobrać elektronicznie z platformy internetowej kliniki. Forma elektroniczna jest najszybsza i eliminuje konieczność wizyty w placówce wyłącznie w celu odbioru dokumentacji.
Jak odczytać wyniki cytologii
Odczytanie wyników cytologii może sprawiać sporo trudności, zwłaszcza jeśli nie jesteś obeznana w medycznym nazewnictwie. Prawidłowa cytologia, czyli wynik badania, który nie wykazał obecności komórek nowotworowych i śladów innych infekcji w macicy oznacza się jako NILM (Negative for Intraepithelial Lesion or Malignancy). Warto pamiętać, że uzyskanie złych wyników cytologii niekoniecznie musi oznaczać rozwój nowotworu, dlatego należy zachować spokój i skonsultować wszelkie wątpliwości z lekarzem.
Wyniki cytologii klasyfikowane są według systemu Bethesda, który wyróżnia kilka kategorii zmian. Poza wynikiem NILM można spotkać oznaczenia takie jak ASC-US (atypowe komórki nabłonka płaskiego o nieokreślonym znaczeniu), LSIL (zmiany śródnabłonkowe niskiego stopnia) czy HSIL (zmiany śródnabłonkowe wysokiego stopnia). Każda z tych kategorii wymaga odmiennego postępowania — od prostej obserwacji, przez kontrolne badanie po 6-12 miesiącach, aż po konieczność wykonania kolposkopii lub biopsji.
Co zrobić w przypadku nieprawidłowego wyniku
Nieprawidłowy wynik cytologii to nie powód do paniki, ale sygnał do dalszych działań diagnostycznych. Lekarz może zalecić powtórzenie badania po kilku miesiącach, wykonanie testu na obecność HPV, kolposkopię (badanie szyjki macicy pod mikroskopem) lub w niektórych przypadkach biopsję. Większość zmian wykrytych w cytologii to zmiany łagodne lub przednowotworowe, które przy odpowiednim monitoringu lub minimalnej interwencji medycznej nie rozwiną się w raka szyjki macicy.
Regularne poddawanie się cytologii pociąga za sobą szereg korzyści i pozwala szybko reagować w przypadku wystąpienia stanów zapalnych czy też rozwoju nowotworu. Badanie to jest jednym z najbardziej skutecznych narzędzi profilaktyki onkologicznej — dzięki niemu umieralność z powodu raka szyjki macicy spadła w ostatnich dekadach o ponad 70% w krajach o rozwiniętych programach przesiewowych.